Hoeveel gram koffie per kop? Dosering per zetmethode

Dezelfde bonen, dezelfde machine, en toch smaakt je koffie de ene ochtend flauw en de andere te sterk. Meestal ligt dat niet aan de bonen, maar aan de dosering. Hoeveel gram koffie per kop je nodig hebt, hangt af van twee dingen: hoe groot je kop in werkelijkheid is, en met welke methode je zet. Hieronder staan de getallen per zetmethode — en een manier om je eigen schepje één keer na te meten, zodat je daarna nooit meer een weegschaal nodig hebt.

Reken per liter, niet per kopje

De meeste doseringstips noemen één getal: zeven gram per kop. Dat klopt alleen als jouw kop precies het formaat heeft dat zij bedoelen, en dat is bijna nooit zo. In doseringsadviezen is een “kop” meestal 120 tot 125 ml. De mokken die de meeste mensen thuis gebruiken zitten eerder rond de 250 tot 300 ml. Wie daar zeven gram in doseert, drinkt de helft van de bedoelde sterkte.

Werk daarom met een verhouding in plaats van met een vast schepje. De Specialty Coffee Association hanteert ongeveer 55 gram koffie per liter water, met een marge van zo’n tien procent naar boven en beneden. Reken dus met 50 tot 60 gram per liter. Omgerekend komt dat neer op:

• kopje van 125 ml: ongeveer 7 gram
• mok van 250 ml: ongeveer 14 gram
• grote mok van 300 ml: ongeveer 16 gram
• volle cafetière van 1 liter: 55 tot 60 gram
• kan van een koffiezetapparaat, 1,25 liter: ongeveer 70 gram

Die verhouding schaalt vanzelf mee met elk formaat. Je hoeft er maar één getal voor te onthouden.

Hoeveel gram koffie per kop, per zetmethode

Elke methode heeft een eigen ideale bandbreedte, omdat de maalgraad en de contacttijd verschillen.

Filterkoffie en koffiezetapparaat. Houd 55 tot 60 gram per liter aan. Het water hoort rond de 93 graden te zijn, met een paar graden speling, en het doorlopen mag vier tot acht minuten duren. Duurt het langer, dan is de maling te fijn.

Cafetière (french press). Hier wordt vaak iets ruimer gedoseerd: 60 tot 70 gram per liter. De maling is grof, waardoor er in dezelfde tijd minder uit de koffie wordt getrokken. Bij een donkere branding wordt vaak iets lager gedoseerd; begin dan onderin die band, rond 60 gram.

Espresso. Espresso doseer je niet per kop maar per verhouding. Een dubbele shot is doorgaans 18 tot 20 gram gemalen koffie, waaruit 36 tot 40 gram vloeibare espresso loopt in 25 tot 30 seconden. Dat is ruwweg één deel koffie op twee delen espresso. Loopt de shot sneller door, dan maal je fijner; loopt hij te traag, dan grover. De hoeveelheid koffie laat je daarbij gelijk.

Volautomaat. De meeste apparaten hebben een schuifje voor de sterkte dat ergens tussen zeven en twaalf gram per kop uitkomt. Wil je weten wat de jouwe werkelijk doet, zet het schuifje in het midden en weeg de kop koffie die eruit komt in verhouding tot het water; daarna weet je of je omhoog of omlaag moet.

De maalgraad bepaalt telkens hóe veel er uit die gram koffie wordt getrokken. In het artikel over de maalgraad per zetmethode staat welke maling bij welke methode hoort.

Meet je eigen schepje één keer na

Een weegschaal is nauwkeurig, maar niemand wil elke ochtend wegen. Dat hoeft ook niet: je hebt de weegschaal precies één keer nodig om je eigen mok en je eigen schepje te ijken. Daarna doseer je op gevoel en klopt het nog steeds.

1. Zet je mok leeg op de weegschaal en stel op nul in. Vul hem met water tot het niveau waarop je hem normaal drinkt en lees het gewicht af. Een gram water is een milliliter, dus je leest meteen de echte inhoud van je mok af.
2. Vermenigvuldig die inhoud met 0,055. Een mok van 280 ml komt zo uit op ruim 15 gram koffie.
3. Schep die hoeveelheid af met het schepje dat je altijd gebruikt en tel hoeveel schepjes het zijn, en hoe vol.
4. Schrijf beide getallen ergens op waar je ze terugziet, bijvoorbeeld op de voorraadbus: “mok = 15 gram = twee afgestreken schepjes”.

Dat ijken is de moeite waard, omdat een schepje geen vaste maat is. Een afgestreken maatschepje of gestreken eetlepel gemalen koffie weegt ongeveer zes tot zeven gram, maar een opgehoopte eetlepel zit al rond de tien gram. Bij hele bonen ligt het nog anders: bonen stapelen losser dan gemalen koffie, dus een schepje bonen weegt minder dan hetzelfde schepje maalsel. Ook de maalgraad verandert hoe dicht het poeder in de lepel pakt. Eén keer natellen lost dat allemaal in vijf minuten op.

Te sterk of te flauw: pas één ding tegelijk aan

Dosering en maalgraad regelen twee verschillende dingen. De dosering bepaalt hoe geconcentreerd je kop wordt; de maalgraad bepaalt hoeveel er uit de koffie wordt getrokken. Smaakt je koffie waterig en dun, dan is meer koffie meestal de oplossing. Smaakt hij scherp of juist vlak terwijl de verhouding klopt, dan zit het in de maling of in de temperatuur, niet in het aantal grammen.

Verander daarom nooit twee dingen tegelijk. Blijf binnen de bandbreedte van 50 tot 60 gram per liter, stel in stapjes van één gram bij en zet twee keer hetzelfde voordat je opnieuw draait. En houd er rekening mee dat versheid meespeelt: oudere bonen geven minder af, waardoor dezelfde dosis dunner uitpakt. Hoe je dat voorkomt staat in het artikel over koffiebonen bewaren. De volgorde waarin je de rest afstelt — water, maling, tijd — staat uitgewerkt in Level Up Your Brew.

Veelgestelde vragen

Hoeveel gram koffie gaat er in een kop van 125 ml?

Ongeveer 7 gram, uitgaande van de verhouding van 55 gram koffie per liter water.

Hoeveel schepjes koffie heb ik per kop nodig?

Eén afgestreken maatschepje of gestreken eetlepel gemalen koffie weegt zes tot zeven gram en is genoeg voor een kopje van 120 tot 125 ml; voor een mok van 250 ml heb je er twee nodig.

Hoeveel koppen koffie haal je uit een kilo bonen?

Bij 14 gram per mok van 250 ml kom je op ongeveer 70 mokken per kilo, oftewel vijf weken koffie als je er twee per dag drinkt.

Wil je dit soort uitleg in je inbox? Onderaan deze pagina kun je je aanmelden voor onze nieuwsbrief.

Doseren is het goedkoopste stukje gereedschap dat je hebt: het kost niets, je hoeft er niets voor te kopen en je proeft het verschil de volgende ochtend al. Weeg één keer, schrijf je twee getallen op en klaar. En zijn je bonen aan vervanging toe: abonneer je op de Dark Roast en bespaar 10%.